“Jurajski Biskupin”

MirJan

MirJan
Punkty: 2529
17.02.2015 MirJan

Jest doskonale widoczna z ogrodzienieckiego zamku. Jej charakterystyczna sylwetka od kilku lat przyciąga uwagę jeszcze mocniej, a to za sprawą drewnianych budowli, które pojawiły się na szczycie jednego z potężniejszych wzniesień w rejonie Ogrodzieńca. Góra Birów to jedno z ciekawszych miejsc na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Znana jako Jurajski Biskupin, przyciąga swą majestatyczną sylwetką, licznymi jaskiniami i skalnymi schroniskami oraz zrekonstruowanym grodziskiem, które pozwala nam w ciekawy sposób poszerzać wiedzę na temat warunków życia w okresie wczesnego średniowiecza. Położenie w odległości niespełna 2 km od jednego z najsłynniejszych zamków Jury sprawiło, że gród ten stał się miejscem wyjątkowo popularnym.

 

Jura okolice ogrodzienca 079

 

Góra Birów już w pradziejach często służyła człowiekowi. Pierwsi ludzie pojawili się tu już w neolicie. Byli to myśliwi, którym jurajskie jaskinie służyły jako okresowe schrony. Kolejne pamiątki pochodzące z rejonu Góry Birów związane są z przedstawicielami kultury łużyckiej, po których zachowały się m.in. cenne kurhany. Wiadomo też, że od czasów wczesnego średniowiecza, aż po wiek XIV, na szczycie Góry Birów istniało spore grodzisko. Nim utraciło ono na znaczeniu wskutek budowy zamku Ogrodzieniec, wojennych zniszczeń i pożarów, nim zostało zniszczone i zapomniane na kilkaset lat, było jednym z ważniejszych ośrodków osadniczych w tej części Jury Krakowsko – Częstochowskiej. Co wiemy dziś na temat grodu, który w rzeczywistości istniał tak blisko najsłynniejszego obiektu na Szlaku Orlich Gniazd?

Jura okolice ogrodzienca 106

 

Jako jedno z najwyższych wzniesień w tej części Jury, stała się Góra Birów atrakcyjnym miejscem dla człowieka żyjącego w okresie wczesnego średniowiecza. W owym czasie grodziska zakładano przecież w miejscach trudno dostępnych, które zapewniały jednocześnie dogodne warunki do obserwowania najbliższej okolicy. I dziś widać, że Góra Birów to idealne miejsce do założenia obronnej osady. Przez wiele wieków była więc Góra Birów miejscem przyjaznym dla człowieka, a fakt, że jako stanowisko archeologiczne dostarcza ona informacji na temat wielu kultur, stanowi najlepsze potwierdzenie jej atrakcyjności. Prace archeologiczne prowadzone w jaskiniach Góry Birów oraz u jej stóp pozwoliły na zebranie wielu cennych materiałów. Owocne okazały się też ostatnie prace, przeprowadzone na szczycie góry. To dzięki nim zgromadzono wiele informacji na temat średniowiecznego grodu, który od 2008 roku, dzięki częściowej rekonstrukcji, stanowi jedną z największych atrakcji na Jurze. W trakcie prac udało się również znaleźć wiele pamiątek z czasów średniowiecza. Na terenie otoczonego skałami majdanu zlokalizowano m.in. ciekawy zbiór dawnych narzędzi, groty strzał oraz sporo średniowiecznej ceramiki. Odkryto też sporo monet, w tym pochodzące z początków XIV wieku grosze praskie. To najmłodsze znaleziska z terenów dawnego grodu. Wiadomo, że w XIV wieku stało się tu coś złego stało. Co? Najbardziej prawdopodobna jest teza, zgodnie z którą w czasie walk z Czechami doszło tu do pożaru. Ogień szybko strawił drewniane budowle, a tworzenie osady od nowa nie miało już sensu. W pobliżu rozwijały się już przecież nowe wsie i miasteczka, zaczynał się też czas nowych budowli obronnych – kamiennych, potężnych zamków, które wyrastały na terenach zajmowanych przedtem przez niewielkie gródki.

Jura okolice ogrodzienca 086
W efekcie zniszczenia grodu na Górze Birów powstał nowy punkt obronny – zamek Ogrodzieniec. Warto tu jednak zaznaczyć, że zamek ten (podobnie zresztą jak większość obiektów na Szlaku Orlich Gniazd) w XIV wieku został jedynie rozbudowany, a nie wzniesiony od podstaw. Można zatem założyć, że w XIII wieku osadnictwo już zaczynało się rozwijać na terenie współczesnego Podzamcza, z kolei na Górze Birów – powoli zaczynało zamierać. Po zniszczeniach z XIV wieku skupiono się na nowym zamku, o grodzie – zapomniano na wiele lat. Dopiero w XX wieku zaczęto szukać pamiątek po przodkach w tym rejonie. Znaleziska, którymi uraczyła badaczy Góra Birów, okazały się wyjątkowym darem dla świata nauki oraz impulsem do tego, by jeszcze prężniej rozwijać w tej części Jury działalność związaną z turystyką. Jakie są efekty tejże działalności?

Jura okolice ogrodzienca 091

 

W otoczeniu potężnych skał, w miejscu z natury obronnym, można dziś ujrzeć kilka zrekonstruowanych obiektów. Spory majdan otoczony jest takimi atrakcjami, jak drewniano-ziemny wał skrzyniowy, wieża obronna oraz chata mieszkalna. Są też wieże strażnicze oraz zabezpieczone punkty widokowe, dzięki którym można przyjrzeć się okolicy oraz wczuć się w rolę dawnych obrońców grodziska. W mieszkalnej chacie można dodatkowo przyjrzeć się dawnym wnętrzom i zobaczyć, w jaki sposób mieszkańcy średniowiecznych grodzisk mieszkali na co dzień. Stroje, sprzęty oraz broń – oto eksponaty, które dla maluchów zwiedzających grodzisko są największymi atrakcjami.

Jura okolice ogrodzienca 104

 

Zdania na temat zrekonstruowanego grodu są podzielone. Jednym taka atrakcja szybko przypadła go gustu, jednak znaleźli się i przeciwnicy grodu. Jakie są zarzuty? Niewielka ilość obiektów na terenie grodu, brak troski o trzymanie się historycznych faktów podczas rekonstrukcji oraz tzw. przereklamowanie (związane przede wszystkim z dość częstym porównywaniem tego grodu do słynnej, biskupińskiej rekonstrukcji, co zaowocowało potoczną, nieformalną nazwą Jurajski Biskupin). Nie można jednak zaprzeczyć, że tereny grodziska są niezwykle atrakcyjne pod względem krajobrazowym, a samo stanowisko archeologiczne na Górze Birów ma ogromną wartość dla polskiej nauki. To, co można zobaczyć na Górze Birów, jest więc traktowane bardziej jako ciekawostka i atrakcja turystyczna, niż obiekt mający służyć nauce. Dla najmłodszych jednak jest Jurajski Biskupin miejscem godnym polecenia. Pamiętajmy, że to właśnie tego typu atrakcje zachęcają małych podróżników do odkrywania świata i poznawania przeszłości. Z tego też względu takie atrakcje warto im pokazywać, starając się przy okazji (korzystając z zainteresowania dzieci i atrakcyjnego otoczenia), przekazać im jak najwięcej rzetelnej wiedzy na temat danego okresu historycznego.

 

Jura okolice ogrodzienca 083

Subskrybuj, by raz w tygodniu otrzymywać nowości i zbiór najciekawszych artykułów