Na tropie najpiękniejszych cerkwi. Hłomcza

MirJan

MirJan
Punkty: 1125
30.10.2014 MirJan

Niewielka wieś w dolinie Sanu przyciąga pięknym otoczeniem oraz perełką drewnianej architektury. Hłomcza ma swój urok. Znana jest przede wszystkim w świecie wędkarzy, dla których wielką atrakcją jest łowisko – jedno z najważniejszych w rejonie Sanoka. Jest też Hłomcza miejscem atrakcyjnym dla tych, którzy cenią sobie kontakt z zabytkami oraz z perełkami drewnianego budownictwa. Tutejsza cerkiew grekokatolicka przyciąga turystów, dla których wycieczki po okolicach Sanoka stają się idealną okazją do zapoznana się z cerkiewną sztuką.

 

0168 Hłomcza

Zdjęcie nr 1
Z głównej drogi bez problemu trafimy do cerkwi. Specjalne oznaczenia, z których znany jest doskonale Szlak Architektury Drewnianej, ułatwią nam to zadanie.
 
 

Gdzie leży Hłomcza?
Dojazd do Hłomczy nikomu nie powinien sprawić problemów. Z Sanoka należy się skierować drogą, która prowadzi do wsi Ulucz. Biegnie ona nad brzegami Sanu, zatem piękne widoki stają się głównym walorem w trakcie takiej wycieczki. Po przejechaniu mniej więcej 10 kilometrów tak malowniczą trasą, dociera się do miejscowości Hłomcza. Tu, w odległości około 100 metrów od głównej drogi, znajduje się drewniana cerkiew – jeden z ważniejszych zabytków w rejonie Sanoka. Cerkiew ta znalazła się zarówno na Szlaku Architektury Drewnianej, jak i na Szlaku Ikon Doliny Sanu. Te trasy sprawiły, że niewielka Hłomcza stała się popularnym celem niejednej wycieczki. Co warto wiedzieć na temat jej najważniejszego zabytku?

 

0167 Hłomcza widok spod cerkwi

Zdjęcie nr 2
Cerkiew w Hłomczy znana jest z pięknego otoczenia oraz łowiska, które przyciąga na teren wsi miłośników wędkarstwa.

 

Hłomcza: wieś i jej dzieje
Zacznijmy od samej miejscowości, bo i ona ma się czym pochwalić. Człowiek pojawił się tu dość wcześnie, o czym najlepiej świadczą liczne stanowiska archeologiczne na terenie miejscowości oraz w jej najbliższej okolicy. To dzięki nim można czerpać wiele informacji na temat ludzkiego osadnictwa w dolinie Sanu w najdawniejszych czasach. A jak rodziła się współczesna miejscowość?
Hłomcza to wieś, której historia sięga czasów średniowiecza. Wiadomo, że istniała ona już w połowie XIV wieku i była powiązana z Rusią Halicką. W późniejszym okresie tę wieś królewską lokowano ponownie, tym razem na prawie niemieckim. Położenie wsi oraz jej początki miały jednak spory wpływ na stosunki wyznaniowe oraz narodowościowe, panujące na jej terenie aż do chwili wybuchu II wojny światowej. Do tego czasu we wsi tej dominowała ludność wyznania grekokatolickiego, żyło tu również wielu Ukraińców. Deportacje w 1944 roku, a następnie Akcja „Wisła” oraz przesiedlenia z nią związane sprawiły, że w 1947 roku Hłomcza pozostała wsią wyludnioną, czekającą na nowych osadników. Warto też pamiętać o tym, że w okresie II wojny światowej oraz w pierwszych latach po jej zakończeniu, była Hłomcza częstym obiektem ataków ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wiadomo, że UPA zaatakowała wieś w styczniu 1945 roku, a kolejny atak nastąpił w czerwcu tego samego roku. Trzeci atak miał miejsce w 1946 roku. Nawiązaniem do walki z UPA była też „przejściowa” nazwa wsi, którą przez pewien czas znano jako „Świerczewo”. Nazwa ta miała być swego rodzaju hołdem złożonym generałowi Świerczewskiemu. Ten, jak wiadomo, zginął w Bieszczadach w 1947 roku. Choć dziś jego śmierć wzbudza wiele wątpliwości, wiosną 1947 roku bez problemów udało się zrzucić odpowiedzialność na grupy UPA, a zamach na Świerczewskiego wykorzystać jako idealny pretekst do przeprowadzenia Akcji „Wisła”. Jej efektem było m.in. wysiedlenie Bojków oraz Łemków z terenów południowo-wschodniej Polski oraz zlikwidowanie kościoła grekokatolickiego. Dawne cerkwie, w tym również cerkiew w Hłomczy, stawały się zatem magazynami, pomieszczeniami gospodarczymi, a w najlepszym wypadku – kościołami katolickimi. Pod koniec XX wieku wiele z nich ponownie trafiło w ręce grekokatolicków. Tak stało się i w Hłomczy. Tutejsza cerkiew, po wojnie będąca kościołem katolickim, dziś znów jest cerkwią grekokatolicką. Jest też, ze względu na doskonały stan zachowania oraz piękne wyposażenie wnętrza, jedną z ważniejszych atrakcji w dolinie Sanu. Bliskość Sanoka dodatkowo przyczynia się do jej promocji jako cennego, godnego uwagi zabytku.

0169 Hłomcza

Zdjęcie nr 3
Droga w stronę cerkwi

 

Cerkiew w Hłomczy: skarb drewnianego budownictwa
Cerkiew w Hłomczy to cenny zabytek, który przyciąga nie tylko pięknym otoczeniem. Niewielka, drewniana cerkiew wzniesiona na wzgórzu, przyciąga przecież i swą formą architektoniczną, i ciekawym wystrojem wnętrza. Wzniesiona w połowie XIX stulecia, jest którąś z kolei już świątynią stojącą w centralnej części wsi. Wzorowana na ukraińskiej architekturze cerkiewnej, może się pochwalić ciekawą kolekcją ikon z XIX wieku oraz pięknymi polichromiami. Ci, którzy chcą zobaczyć starsze ikony z Hłomczy, mogą wybrać się do Sanoka. Tam, w zajmującym zamkowe wnętrza Muzeum Historycznym, czeka ciekawa kolekcja zabytków sztuki sakralnej. Znalazły się wśród nich i ikony z poprzedniej cerkwi w Hłomczy. Te najstarsze pochodzą z XVII wieku i stanowią ważną część muzealnej ekspozycji. Cerkiew ta znana była również z ciekawej kolekcji starodruków. Te również trafiły w ręce specjalistów, mogących się nimi godnie zaopiekować. Dziś są ważną częścią zbiorów, którymi może się pochwalić grekokatolickie Archiwum Diecezjalne w Przemyślu.

0170 Hłomcza

Zdjęcie nr 4
Cerkiew w Hłomczy – cenny zabytek z połowy XIX stulecia

 

Cerkiew w Hłomczy to cenny zabytek oraz piękny przykład drewnianej architektury sakralnej. Dziś w jej wnętrzu można ujrzeć nie tylko wspaniałe ikony, ale i ciekawe chusty – ważne, tradycyjne dekoracje w grekokatolickich cerkwiach. Współczesna Hłomcza to miejsce ciche i spokojne, kuszące ciekawą historią, kulturą oraz piękną okolicą. Warto tu zajrzeć w czasie wycieczki po okolicach Sanoka i poświęcić trochę czasu na zapoznanie się z najważniejszymi atrakcjami tej miejscowości.

 

0172 Hłomcza

Zdjęcie nr 5
Wejście do cerkwi.
Subskrybuj, by raz w tygodniu otrzymywać nowości i zbiór najciekawszych artykułów