Obszar Warowny Śląsk. Blokhauz w Wymysłowie

MirJan

MirJan
Punkty: 2673
19.12.2014 MirJan

Grupa schronów w Wymysłowie to ciekawa kolekcja pamiątek, które przypominają o trudnych latach 30. XX wieku oraz o roli, jaką w tym czasie miał odgrywać Obszar Warowny Śląsk. Wymysłów, ze względu na swe położenie nad Brynicą, miał odegrać bardzo ważną rolę w obronie granic II RP. Jego powstanie było następstwem stworzenia na Brynicy zalewu Kozłowa Góra, który wraz z systemem tam miał – w razie konieczności – pomóc w zalaniu strategicznych terenów, opóźniając tym samym marsz wojsk niemieckich. Dziś zbiornik Kozłowa Góra jest popularnym miejscem wypoczynku i rekreacji, a o roli, jaką mogła odegrać jego potężna tama, w czasie kampanii wrześniowej, niewielu już pamięta.

Dzięki trosce, jaką w ostatnich latach zostały otoczone schrony w Wymysłowie oraz te umocnienia, które zachowały się nad samą Brynicą, wiedza na temat historii tego miejsca zwiększa się w dość szybkim tempie. Fakt, że „blokhauz” (schron 53a) został w ostatnich latach wyremontowany i zaadaptowany na potrzeby muzealne, sprzyja historycznej edukacji i przyciąga w rejon Wymysłowa nowych turystów. Dzięki opiekunom schronu, członkom stowarzyszenia „Pro Fortalicium”, wycieczki coraz chętniej wędrują śladami historii wokół zalewu Kozłowa Góra. Co warto wiedzieć na temat tego schronu?

 

schrony wym2

Schrony w Wymysłowie miały chronić tamę zalewową nr 3. Schron nr 53a jest dziś najbardziej znanym obiektem z tej grupy. Decyduje o tym fakt urządzenia w nim izby muzealnej (prace trwają) oraz to, iż znajduje się tuż przy drodze łączącej Kozłową Górę z Wymysłowem. O jego popularności decyduje też jego forma.  Blokhauz może się pochwalić cechami, które czynią z niego wyjątkowo interesujący zabytek o militarnym charakterze.

schrony wym

Blokhauz w grupie schronów w Wymysłowie wyróżnia się przede wszystkim otoczeniem. Zbudowany tuż przy tamie, nie jest ani ukryty w lesie, ani otoczony ziemnymi nasypami. Być może był w jakiś sposób maskowany, np. cegłami lub drewnianymi ścianami, przez co z daleka mógł być uważany za zwykły dom mieszkalny. Uwagę przyciąga też jego dość nietypowy kształt. Schron ten ma bowiem formę prostopadłościanu, pozbawionego m.in. tak charakterystycznych dla innych schronów kopuł. Wnętrze schronu jest dość proste. Ważną rolę odgrywał tu korytarz ze śluzą przeciwgazową, za którym znalazła się izba bojowa ze stanowiskiem ckm. W schronie tym mogła przebywać 9-osobowa załoga, wyposażona w 2 ckm-y, rkm-y oraz karabinki, pistolety i granaty ręczne.

schrony wym1

Schron, budowany w 1939 roku, w istocie nie został wykończony na czas. Gdy zaczynała się wojna, trwały jeszcze prace związane z urządzaniem jego wnętrza. Decyzję o jego budowie podjęto zbyt późno. Dlaczego? Bo dopiero tuż przed wybuchem wojny stwierdzono, że w rejonie tamy istnieje zbyt wielka luka w systemie fortyfikacji. Stąd też decyzja o budowie schronu 53a, mającego stanowić wsparcie dla głównego schronu w Wymysłowie – znajdującego się w lesie po drugiej stronie drogi ciężkiego schronu nr 53. Dzięki budowie tego obiektu Grupa Bojowa „Wesoła” oraz schrony w Wymysłowie zyskały dodatkowe wsparcie oraz obiekt, który stał się naturalnym łącznikiem pomiędzy nimi.

Schron, budowany na szybko w przededniu wojny, nie miał okazji sprawdzić się w walce. Niemcy w ostateczności postanowili obejść i Grupę Bojową „Wymysłów”. Nie oznacza to jednak, że blokhauz wyszedł z wojny bez szwanku. Podobnie jak pobliski schron nr 53, tak i on stał się miejscem eksperymentów z nowymi ładunkami, które Niemcy prowadzili w 1939 roku. Tu, w Wymysłowie, mogli sprawdzić, w jaki sposób ładunki wykorzystywane później w ataku na Belgię oraz Holandię zachowują się w nowych schronach, w których beton nie zdążył wyschnąć do końca. A o tym, że tak było w przypadku obiektu nr 53a świadczyć mogą relacje miejscowych. Ci starsi pamiętają, że schron w chwili wybuchu wojny obłożony był jeszcze słomą. Takie zabiegi były powszechnie stosowane w okresie letnim, gdy schnący beton nie miał skąd czerpać niezbędnej wilgoci. Niemcy zmienili też z czasem ów schron na jedną ze swych pozycji bojowych. O tym, że korzystali oni z obiektu, świadczyć mogą ślady przeróbek, które już w latach 40. przeprowadzono w schronie.

Subskrybuj, by raz w tygodniu otrzymywać nowości i zbiór najciekawszych artykułów