Pobieranie organów? Jestem za (cz.I )

Justka

Justka
Punkty: 372
19.01.2015 Justka

Transplantacja – temat budzący emocje. Są zwolennicy i są przeciwnicy.

Przeciwnicy – rozumiem, ale niektóre argumenty po prostu powalają swoją naiwnością i … Ok, zatrzymajmy się na naiwności.
Zaraz po otrzymaniu prawa jazdy wożę ze sobą oświadczenie woli.

Tak, chcę, aby po mojej śmierci pobrano mi organy. Niech kogoś uratuję. Taka moja ostatnia wola.

Gdyby komuś z mojej rodziny się stało – w przypadku, gdyby nie zgłosił sprzeciwu za życia – ktoś potrzebujący otrzymałby jego organ. Po śmierci mu się nie przyda. Żyjącego zatrzymałby na dłużej dla jego samego i jego rodziny.

Historia przeszczepu

Po raz pierwszy zainteresowano się przeszczepem organów już w Starożytności, gdzie była fascynacja wzbogacania ciał ludzkich cechami charakterystycznymi dla zwierząt. Według wierzeń było to źródłem niezwykłej mocy, władzy, mądrości, wiecznego zdrowia i nieśmiertelności. Postaciami, które pojawiały się w wierzeniach były harpie, chimery, centaury, syreny i satyry. Dla zaznaczenia magicznej mocy dla proroków i bogów dodawano zdolność do „przyprawienia” utraconych organów ciała. Jednak nie tylko wierzenia pogańskie opierały się o przeszczepianie organów. Także w późniejszym czasie procesy transplantologii odnalazły się w tradycji chrześcijańskiej Europy, która powołała jej patronów świętego Kosmę i Damiana, braci medyków z Cyrylicy. Obu przypisywano wiele cudownych uzdrowień.

Początki transplantologii można również zauważyć w starej medycynie indyjskiej. Jak mówią źródła historyczne tam podejmowano się po raz pierwszy przeszczepów skóry i kończyn.

Wiek XV przyniósł sukcesy w przeszczepach. Branca – medyk sycylijski przeszczepił skórę policzka na nos. Gasparo Tagliacozzi medyk z Włoch zainicjował własną technikę etapowego przenoszenia skóry z ramienia na nos. Podobnej rekonstrukcji nosa w Polsce podjął się lekarz nadworny Stefana Batorego – Wojciech Oczko. Był także autorem opisu jak dokonał przeszczepu. Kolejne lata przynosiły coraz śmielsze postępowania w tej dziedzinie. Na przełomie wieku XVII – XVIII wykonano pierwszą implantację zębów. John Hunter – chirurg z Anglii wczepił zdrowe zęby swojemu pacjentowi. Giuseppe Baronio fizjolog z Włoch udowodnił, że skóra owcy przyjmie się po jej przeszczepieniu w inne miejsce.

Do przeszczepiania narządów dochodziło coraz częściej. Dokonywano pierwszych eksperymentów przeszczepiania kości. Emil Theodor Kocher – chirurg ze Szwajcarii po zdiagnozowaniu u pacjenta kretynizmu tarczycowego chciał przeszczepić tarczycę. W roku 1869 dwaj medycy Jacques Revedin w Genewie i francuski lekarz Felix Guyon w Paryżu podjęli się udanej próby przeszczepu skóry w przypadkach trudno gojących się ran. Chirurg z Lipska Carl Thiersch odważył się na większe posunięcie. Zastosował wielki płatowy przeszczep skóry celu zasłonięcia dużej powierzchni oparzenia.

Wiek XX i rok 1917 Vladimir Fiłatow – rosyjski chirurg zastosował nową technikę plastyki skórnej, do której użył rurkowaty płat. W roku 1924 przeprowadził po raz pierwszy na świecie przeszczep rogówki u człowieka. W 1902 r. Emerich Ullman – chirurg z Węgier dokonał przeszczepu nerki psa na jego szyję. Alexix Carrel biolog i chirurg z Francji opisał i opublikował swoje doświadczenie związane z transplantologią narządową. Doszło do przełomu w transplantacji. Carrel razem z Charlesem Claudem Guthrie różnicują przeszczepy auto i hetero przeszczepy. Autoprzeszczepem nazywa się przeszczep wówczas, gdy dawca i biorca są tą samą osobą. Heteroprzeszczepem jest operacja obcogatunkowa dawca i biorca są różnymi osobnikami gatunku– zwierzęcia.

W roku 1912 przyznano Nagrodę Nobla francuskiemu lekarzowi A. Carrelowi za odkrycie metody, która ponownie łączyła przecięte naczynia oraz za odkrycie barier biologicznych między dawcą i biorcą komórek, tkanek i narządów. W drugiej połowie XX w. masowo wręcz przeszczepiano nerki i serca. Przez to nastąpił zmniejszony wzrost dawców. Aby zmienić tę sytuację ustalono nową definicję śmierci człowieka. W 1968 r. Komisja Harwardzka podała nowe pojęcie śmierć mózgowa . Po takim wyjaśnieniu, że człowiek ponosi śmierć po tym, gdy umiera jego mózg, bez względu na utrzymujący się proces krążenia krwi i oddychania, liczba dawców ponownie uległa wzrostowi.

Przeszczepy w Polsce

Nie tylko zagranica cieszyła się sukcesem w transplantologii. Również na terenie Polski dochodziło do udanych przeszczepów. W 1966 r. Jan Nielubowicz odniósł sukces w przeszczepie nerki, a w 1968 r. Wiktor Bross. W roku 1985 profesor Zbigniew Religa dokonał udanego przeszczepu serca. W roku 1990 uratowano sześciu małych pacjentów Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, którzy potrzebowali przeszczepów wątroby. W 1998 r. zespół Religi przeprowadził transplantologię serca u 2,5 rocznego dziecka. Rok później zaś takiego przeszczepu wykonano na 21 miesięcznym dziecku. W roku 2002 Marian Zembala przeprowadził z sukcesem udany przeszczep serca i płuc.

Rodzaje transplantacji

Medycyna wyróżnia kilka typów transplantacji. Zależne jest to od kilku kryteriów. Pierwszym jest stan witalny dawcy:
• Dawca żywy – pobranie ex vivo
• Dawca zmarły ex mortuo .

Transplantacja ex mortus oznacza pobranie komórek, tkanek lub organów z ludzkich zwłok do celów diagnostycznych, leczniczych, naukowych i dydaktycznych. Taki rodzaj transplantacji jest możliwy po zaistnieniu jednocześnie wszystkich przesłanek:
• śmierć mózgowa dawcy;
• nieistnienie sprzeciwu dawcy wobec przeszczepu, czyli tzw. zgoda domniemana;
• istnieje zasadność medyczna .

Transplantacja ex vivo oznacza pobranie komórek, tkanek oraz narządów od żywych dawców (np. wątroba, nerki i szpik kostny). W przypadku pobierania nerki ważne jest, aby dawcą była osoba spokrewniona. W przypadku szpiku bądź krwi możliwe jest pobranie na rzecz biorcy niespokrewnionego

Prawo do pobierania narządów od dawcy

Jeszcze nie tak dawno, w porównaniu z pozostałą częścią świata, Polska była krajem, gdzie nie dokonywano przeszczepów ze względu na brak odpowiednich norm prawnych. Nieprecyzyjne i niskowartościowe akty prawne utrudniały starania lekarzy. Chcąc zmienić tę sytuację postanowiono unormalizować przepisy prawne mówiące o transplantacji.

Wkrótce polskie przepisy w bardziej zrozumiały sposób zaczęły „mówić” o wykorzystywaniu fragmentów ciał osoby zmarłej pobieranych podczas sekcji zwłok. Przepisy te zostały zawarte w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o zakładach leczniczych . Wymaganiem stawianym do zrobienia sekcji było odczekanie 24 godzin od momentu stwierdzenia śmierci . W ten sposób zabezpieczono się przed tzw. śmiercią pozorną. Takie rozwiązanie jednak nie spełniało potrzeb transplantacji. Po dobie organy, tkanki i komórki nadawały się wyłącznie do celów badawczych i dydaktycznych, a nie medycznych. Z tego powodu znowelizowano przepisy i w życie weszła ustawa z 30 grudnia 1949 r., dopuszczająca pobieranie organów przed upływem 12 godzin po stwierdzeniu zgonu. Z upływem czasu dochodziło do coraz to nowszych rozwiązań legislacyjnych, dzięki czemu ustalono w szczegółach, na jakich zasadach należy pobierać tkanki i narządy do przeszczepów, których dokonywano na mocy ustawy z dnia 26 października 1995 r. Aktami pomocniczymi dla tej ustawy były odpowiednie akty towarzyszące, wykonawcze.

Współcześnie istnieją i obowiązują ustawy i rozporządzenia dotyczące prawnych aspektów transplantacji: Mowa tu o
• ustawie o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów z dnia 1 lipca 2005 r. Ustalone są tu zasady, w jaki sposób należy przeszczepiać komórki (także komórki krwiotwórcze szpiku, krwi obwodowej i krwi pępowinowej), tkanki oraz narządy pochodzące od dawców żywych lub nieżywych. Jeśli chodzi o dawcę nieżywego w ustawie jest mowa o jednym ograniczeniu, które mówi, że „pobranie komórek, tkanek lub narządów jest dopuszczalne po stwierdzeniu trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu, (śmierci mózgu)”. Przed dokonaniem przeszczepu lekarz ma obowiązek sprawdzenia w CRS (Centralnym Rejestrze Sprzeciwów), czy w bazie danych nie ma umieszczonego sprzeciwu oddania organów po śmierci.

Jeśli chodzi o przypadek przeszczepu od zwierzęcia ustawa zezwala na taki precedens, jednakże taki zabieg musi mieć pozytywną opinię Krajowej Rady Transplantacyjnej.
W następnym artykule znajdą się takie informacje jak: procedura pobierania narządów od dawcy żywego i martwego, a także o przeciwwskazaniach dotyczących dawcy.

Subskrybuj, by raz w tygodniu otrzymywać nowości i zbiór najciekawszych artykułów