Zabytki sakralne Kremla

Rafał Chojnacki

Rafał Chojnacki
Punkty: 454
02.01.2015 Rafał Chojnacki

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej (na zdjęciu głównym) bywa nazywany również Katedrą Wniebowzięcia. Został zbudowany w XV wieku (w latach 1475-1479) i stał się wówczas centralnym punktem dla całego chrześcijaństwa prawosławnego, które niedługo przedtem zostało objęte ochroną carów rosyjskich. Budowa świątyni została zamówiona i sfinansowana przez wielkiego księcia Moskwy Iwana III. Autorem projektu był włoski architekt Aristotile Fioravanti. Ten sam człowiek, który był zbiegiem z rodzinnej Bolonii, pracował wcześniej dla króla Węgier, a w późniejszych latach na stałe związał się z Moskwą. Zaprojektował wiele fortyfikacji, mostów i budynków użyteczności publicznej. Fioravanti jako pierwszy architekt w Rosji tworzył prawdziwe dzieła, które łączyły ducha renesansu z rosyjskimi tradycjami.

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej był przez lata katedrą koronacyjną carów rosyjskich. To właśnie w jej wnętrzu rozgrywa się scena koronacji ze słynnej opery Modesta Musorgskiego “Borys Gudunow”. Legenda głosi, że podczas hitlerowskiego marszu na Moskwę, Stalin zarządził tajne modlitwy w soborze, które miały wybłagać ratunek dla Moskwy.

Dziś sobór jest używany do nabożeństw. Istnieje w nim również duże muzeum katedralne. Wróciła do niego część ikon, które w czasach radzieckich wystawiano w Galerii Trietiakowskiej.

Sobór Zaśnięcia Matki Bożej mieści się na Placu Soborowym, niedaleko stacji metra Aleksandrowskij Sad na linii Filowskiej.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Sobór Zwiastowania

Sobór ten jest kościołem katedralnym, używanym w dawnych czasach przez carów Rosji jako miejsce w którym chrzczono carskie dzieci. Odbywały się tam również śluby carskiej rodziny. Potocznie nazywano ten sobór pierwszą prywatną kaplicą władców Rosji.

Świątynia została wybudowana na Placu Katedralnym na Kremlu przez architektów z Pskowa w latach 1484-1489, na miejscu wcześniejszego kościoła, o tej samej nazwie.

Portale północny i zachodni mają ciężkie drzwi z brązu, zdobione złotem. Posadzki katedry wykonany jest z jaspisu. Na ścianach możemy podziwiać fragmenty fresków. Obecnie sobór ten jest głównie galerią sztuki, organizuje się w nim również koncerty muzyki sakralnej. Jednym z najważniejszych zabytków galerii jest XVII-wieczny ikonostas, w którym znajdują się ikony z pierwszego Soboru Zwiastowania. Dla znawców tematu gratką będą również dzieła Andrieja Rublowa.

sobor3

Sobór Archangielski

Cerkiew ta znana jest również pod nazwą Katedry Michała Archanioła. W czasach rosyjskich carów był to główny kościół, w którym organizowano pochówki carów i wielkich książąt.

Świątynia została zbudowana na Placu Katedralnym na Kremlu. Pierwszy drewniany Sobór Archangielski stał w tym samym miejscu, prawdopodobnie już w okresie panowania Michała Chrobrego, brata Aleksandra Newskiego, czyli w latach 1247-1248. Pewne jest natomiast, że W 1333 roku, w ciągu 12 miesięcy, książe moskiewski Iwan Kalita wybudowany nową, kamienną świątynie. Było to wotum, podziękowanie za ocalenie Rosji od głodu spowodowanego nieurodzajem żyta. Nowy sobór został konsekrowany przez metropolitę Feognosta 20 września 1333 roku. Pierwotną bryłę obecnego budynku powstała w latach 1505-1508, pod nadzorem włoskiego architekta Alevisiego Lambertiego da Montagnano. To dzięki niemu sobór uzyskał swój renesansowy wystrój. Wnętrze zdobią liczne freski i ikony, bogato zdobione.

W latach 1599-1665 sobór należał do biskupów, których obowiązkiem było odprawianie modłów ku pamięci zmarłych książąt i królów. Od 1743 do 1783 mieściła się tam katedra diecezji moskiewskiej. W późniejszych latach wrócił jednak pod zarząd Kremla i stał się kościołem używanym przez jego mieszkańców, niedostępnym na co dzień dla mieszkańców Moskwy. W podziemiach świątyni pochowani są władcy Moskwy i Rosji, wśród nich m. in. Iwan Kalita, Iwan IV Groźny, Fiodora I, Iwan V, Michał I i Piotr II.

sobor4

Dzwonnica Iwana Wielkiego

Rzadko zdarza się, by dzwonnica była podawana w przewodnikach jako osobny zabytek, ponieważ należy ona do konkretnego kościoła i rozpatrywana jest jako część kompleksu kościelnego. Tymczasem Dzwonnica Iwana Wielkiego jest wspólna dzwonnicą aż trzech soborów – Zaśnięcia Matki Bożej, Zwiastowania i Archangielskiego.

Początkowo dzwonnica należała do nieistniejącej już cerkwi Jana Klimaka pod Dzwonami. W XVII wieku powstała wieża, która stała się zalążkiem dzisiejszej dzwonnicy, służyła wówczes jedynie soborowi Zaśnięcia Matki Bożej. Jej rozbudowa miała służyć znalezieniu pracy dla głodujących mieszkańców prowincji, którzy przybyli do Moskwy w 1600 roku.

Sowieci zamienili pater dzwonnicy na galerię, przenosząc tam jedną z ekspozycji Muzeum Kremla. Po upadku ZSRR obiekt ten wrócił do cerkwi prawosławnej. Obecnie na dzwonnicy znajdują się aż 24 dzwony, które służą trzem spośród kremlowskich soborów.

sobor5

Pałac Patriarchy

Kremlowski Pałac Patriarchy to dzieło życia patriarchy Moskwy i całej Rusi w latach 1652–1666, Nikona. Rosyjscy teologowie znają go przede wszystkim jako autora reformy liturgicznej, polegającej na tym, że zlikwidowano w obrządku naleciałości i przeinaczenia. Reforma ta, podobnie jak i budowla pałacu, była jednym z kroków w konflikcie między Nikonem a carem Aleksym I.

Budowa kompleksu pałacowego, w skład którego wchodzi również Sobór Dwunastu Apostołów, rozprzestrzeniła się nie tylko kosztem miejsca po dawnej świątyni, ale również stoczni, które mieściły się w pobliżu rzeki Moskwy. Konflikt między patriarchatem a caratem skończył się jednak zwycięstwem Aleksego. Pozycję cara umocnił jeszcze bardziej Piotr Wielki. W kolejnych wiekach kompleks pałacowy patriarchy Nikonema podupadał, do świetności przywrócono go dopiero współcześnie.

sobor6

Sobór Dwunastu Apostołów

Sobór Dwunastu Apostołów to jedna z katedr na moskiewskim Kremlu, zbudowana przez patriarchę Nikona. Jest częścią Pałacu Patriarchy, którego budowa została ukończona w 1653 roku. Najpierw była to świątynia pod wezwaniem Filipa Apostoła.

Budowa Pałacu Patriarchy wiązać się miała z przebudową istniejącego już od XIV wieku budynku. W rezultacie ambicji patriarchy Nikona powstała całkiem nowa budowla, która pod wieloma względami miała być wyzwaniem rzuconym carowi. Rywalizacja dotyczyła władzy nad ludźmi i władzy nad ich duszami. Wkrótce jednak ambitny duchowny został ukarany przez cara i wygnany.

W czasach komunistycznych wnętrze kościoła było używane jako sala bankietowa. Obecnie mieści się w nim filia muzeum sztuki stosowanej.

sobor7

Sobór Wierchospaski

Sobór Wierchospaski, zwany też po polsku Soborem Góry Zbawiciela, został wybudowany w latach 1635-36 jako kościół domowy dla carów rosyjskich. Znajduje się w kompleksie Pałacu Tieriemnego, w jego górnej części. Jest połączony z pomieszczeniami mieszkalnymi.

Wewnątrz soboru znajduje się niezwykły ikonostas (z ikoną z końca XVII wieku) oraz ogromna ilość zabytków kultury ruskiej, jak choćby pozłacana drewniana rzeźba z połowy wieku XVIII.

Dach soboru zdobi jedenaście głowic, które często pojawiają się na pocztówkach z Kremla.

sobor8

Cerkiew Złożenia Szat

Pierwsza świątynia, która stała w tym miejscu, została zbudowana w połowie XV wieku, ale szybko spłonęła (1473), wówczas to, równolegle do powstającego właśnie Soboru Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny, zaczęto odbudowę cerkwi, która została nazwana Cerkwią Złożenia Szat (chodzi tu o złożenie szat Marii, w Moskwie znajduje się inna cerkiew, poświęcona szatom Chrystusa). Większość fresków naściennych opowiada o Życiu Marii.

Na wyraźne życzenie moskiewskich patriarchów, na czele z metropolitą Jonaszem, architekci z Pskowa stworzyli projekt będący idealną realizacją stylu rosyjskiego, bez nawiązań do architektury zachodniej.

Obecnie (od 1945 roku) w cerkwi znajduje się galeria prezentująca sztukę drzeworytniczą.

 

Subskrybuj, by raz w tygodniu otrzymywać nowości i zbiór najciekawszych artykułów